Xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung ESG

1. Đối tượng áp dụng và ba nội dung cần phân biệt

Hướng dẫn này dành cho doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng áp dụng tại Điều 2, có nhu cầu xác định dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn.

Doanh nghiệp cần phân biệt ba nội dung có liên hệ với nhau:

1. Xác định dự án: đối chiếu loại hình, mục tiêu và các yêu cầu áp dụng tại Điều 3, Phụ lục I hoặc Phụ lục II trên cơ sở hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng của dự án. Việc xác định được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng yêu cầu tại Điều 4.
2. Áp dụng khung ESG: lập báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị theo Điều 5, sử dụng khung tại Phụ lục VI và mẫu báo cáo tại Phụ lục VII; đồng thời thực hiện đầy đủ các nội dung trong báo cáo.
3. Xem xét hỗ trợ lãi suất: kết quả xác định dự án và báo cáo ESG là căn cứ để xem xét hỗ trợ lãi suất. Việc được hưởng hỗ trợ còn phụ thuộc vào các điều kiện theo pháp luật liên quan.

Căn cứ: Điều 2–6 của Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg, trong đó khoản 5 Điều 5 quy định căn cứ xem xét hỗ trợ lãi suất.

2. Xác định đúng nhóm và tiêu chí dự án

Dự án xanh: đối chiếu loại hình, mục tiêu và yêu cầu

Theo khoản 1 Điều 3, dự án xanh được xác định căn cứ vào loại hình dự án, mục tiêu và các yêu cầu tương ứng tại Phụ lục I. Doanh nghiệp cần làm rõ mục áp dụng trong Phụ lục, phạm vi dự án đề nghị xác định và bằng chứng chứng minh việc đáp ứng từng yêu cầu.

Một hoạt động có lợi cho môi trường chưa đủ để kết luận toàn bộ dự án là dự án xanh. Ví dụ, nhà máy có lắp đặt điện mặt trời vẫn cần xác định rõ phạm vi đề nghị đánh giá và đối chiếu đầy đủ các yêu cầu tương ứng tại Phụ lục I.

Dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn: xác định nhóm và yêu cầu tương ứng

Dự án cần thuộc nhóm quy định tại khoản 3–6 Điều 3 và đáp ứng các yêu cầu tương ứng theo ngành, lĩnh vực, sản phẩm tại Phụ lục II. Bốn nhóm dự án gồm:

Căn cứ: Điều 3 và Phụ lục I–II của Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg.

3. Chuẩn bị hồ sơ và bằng chứng

Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 4, hồ sơ đề nghị gồm văn bản đề nghị và thuyết minh dự án theo mẫu tương ứng ban hành kèm Quyết định:

Chuẩn bị bằng chứng cho từng nội dung thuyết minh

Mỗi nội dung giải trình về việc đáp ứng tiêu chí cần có căn cứ cụ thể, có thể kiểm tra và truy xuất. Doanh nghiệp nên lập bảng theo dõi gồm: tiêu chí áp dụng – nội dung giải trình – bằng chứng – người phụ trách – tình trạng hoàn thiện.

Tùy yêu cầu áp dụng, tài liệu và dữ liệu cần chuẩn bị có thể bao gồm:

• Thông tin dự án: thống nhất tên, địa điểm, chủ thể thực hiện, quy mô, công nghệ, sản phẩm và phạm vi đề nghị xác định giữa các tài liệu.
• Hồ sơ pháp lý, kỹ thuật và môi trường: tập hợp các tài liệu phù hợp với loại hình và giai đoạn dự án, như thiết kế, sơ đồ công nghệ, thông số thiết bị và hồ sơ môi trường liên quan.
• Dữ liệu định lượng: làm rõ nguồn số liệu, kỳ dữ liệu, đơn vị đo, phương pháp tính và giả định đối với các chỉ tiêu về tài nguyên, năng lượng, nguyên liệu, nước, chất thải hoặc chỉ tiêu liên quan.
• Bằng chứng về hoạt động tuần hoàn: khi tiêu chí yêu cầu, làm rõ dòng nguyên liệu, vật liệu, phụ phẩm hoặc chất thải; phương thức tái sử dụng, thu hồi, tái chế; đơn vị tham gia và tài liệu chứng minh hoạt động liên kết.

Danh mục trên là gợi ý chuẩn bị bằng chứng. Tài liệu cụ thể cần được xác định theo tiêu chí, phạm vi và tình trạng thực tế của từng dự án, không áp dụng cùng một bộ hồ sơ kỹ thuật cho mọi trường hợp.

4. Lựa chọn tổ chức đánh giá độc lập

Theo khoản 1 Điều 4, việc xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng các yêu cầu tại khoản 2 Điều 4. Khi lựa chọn, doanh nghiệp cần xem xét:

• Tư cách pháp lý: có tư cách pháp nhân; đăng ký kinh doanh tại Việt Nam hoặc được thành lập theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Loại hình hoặc chức năng: kinh doanh dịch vụ đánh giá sự phù hợp, có chức năng đánh giá sự phù hợp theo quy định của pháp luật hoặc kinh doanh dịch vụ kiểm toán.
• Hệ thống quản lý và năng lực hoạt động: đáp ứng một trong các tiêu chuẩn, chuẩn mực tại điểm d khoản 2 Điều 4: ISO/IEC 17029:2019; Chuẩn mực Việt Nam về hợp đồng dịch vụ đảm bảo số 3000; hoặc Chuẩn mực quốc tế về dịch vụ đảm bảo ISAE 3000. Việc áp dụng tiêu chuẩn, chuẩn mực sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thực hiện theo quy định tại điểm này.

Trước khi ký hợp đồng, doanh nghiệp nên đề nghị tổ chức đánh giá làm rõ năng lực đối với lĩnh vực, công nghệ của dự án; cách bảo đảm tính độc lập, khách quan; phạm vi công việc; kết quả bàn giao; thời gian và chi phí.

Các bước phối hợp với tổ chức đánh giá

1. Thống nhất phạm vi và nộp hồ sơ

   Làm rõ nội dung đề nghị, phạm vi dự án và mục đích sử dụng kết quả. Chuẩn bị văn bản đề nghị theo Phụ lục III, kèm thuyết minh theo Phụ lục IV hoặc Phụ lục V, tùy nội dung đề nghị xác định.

2. Kiểm tra hồ sơ và làm rõ bằng chứng

   Tổ chức đánh giá kiểm tra, xem xét hồ sơ để đối chiếu với các tiêu chí tại Điều 3 và phụ lục tương ứng. Doanh nghiệp bố trí đầu mối cung cấp dữ liệu, giải trình và bổ sung bằng chứng khi cần thiết.

3. Nhận kết quả và rà soát văn bản xác định

   Khi dự án được xác định đáp ứng yêu cầu, văn bản phải có các nội dung theo khoản 6 Điều 4: thông tin tổ chức đánh giá và chủ thể thực hiện dự án; phạm vi, quy mô; tóm tắt công nghệ, sản phẩm; nội dung xác định việc đáp ứng tiêu chí; các yêu cầu cần đáp ứng, duy trì và yêu cầu khác nếu có.

Thời gian và chi phí được thỏa thuận giữa các bên, bảo đảm phù hợp với pháp luật liên quan. Quyết định không ấn định mức phí hoặc thời hạn đánh giá chung cho mọi dự án.

Căn cứ: Điều 4 của Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg. Các bước phối hợp trên là gợi ý để doanh nghiệp tổ chức thực hiện.

5. Lập báo cáo và áp dụng khung ESG

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thực hiện dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn phải xây dựng báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị theo Điều 5. Khung tiêu chuẩn được quy định tại Phụ lục VI; mẫu báo cáo tại Phụ lục VII.

5.1. Xác định đúng phạm vi báo cáo

Đối với các tiêu chí tuân thủ pháp luật tại Mục I Phụ lục VI, phạm vi xây dựng nội dung báo cáo được xác định như sau:

Việc lập báo cáo cần có sự phối hợp giữa các bộ phận hoặc người phụ trách kỹ thuật, môi trường, nhân sự, tài chính và quản trị. Nội dung cần bao quát cả ba nhóm ESG, phù hợp với phạm vi nêu trên.

5.2. Phân biệt tiêu chí tuân thủ pháp luật và tiêu chí tự nguyện

Các tiêu chí tuân thủ pháp luật tại Mục I Phụ lục VI: doanh nghiệp cần xác định yêu cầu áp dụng cho hoạt động của mình và cung cấp thông tin, bằng chứng tương ứng. Với nội dung không thuộc đối tượng áp dụng, nên nêu rõ lý do và căn cứ.

Các tiêu chí tự nguyện tuân thủ tại Mục II Phụ lục VI: việc lựa chọn phải đại diện cho cả ba nhóm môi trường, xã hội, quản trị và đáp ứng số lượng tối thiểu theo khoản 4 Điều 5:

Khoản 4 Điều 5 quy định trường hợp ngoại lệ đối với chủ thể áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị theo chuẩn quốc tế. Khi áp dụng trường hợp này, cần làm rõ khung tiêu chuẩn đang sử dụng và đối chiếu các yêu cầu liên quan. Dù áp dụng khung ESG theo chuẩn quốc tế, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các yêu cầu tại Mục I Phụ lục VI và lập báo cáo theo Điều 5.

5.3. Tổ chức lập báo cáo và triển khai thực hiện

Doanh nghiệp có thể tổ chức công việc theo các bước sau:

1. Xác định chủ thể, phạm vi và kỳ dữ liệu: làm rõ phạm vi báo cáo, thời gian thu thập thông tin và bảo đảm dữ liệu nhất quán với thuyết minh dự án, hồ sơ quản lý liên quan.
2. Lập danh mục tiêu chí: rà soát các yêu cầu tuân thủ pháp luật; xác định quy mô doanh nghiệp theo quy định áp dụng; lựa chọn tiêu chí tự nguyện phù hợp.
3. Tập hợp bằng chứng: ghi rõ nguồn dữ liệu, phương pháp tính, tài liệu tham chiếu và người phụ trách. Phân biệt kết quả đã đạt với kế hoạch, mục tiêu dự kiến.
4. Hoàn thiện báo cáo theo Phụ lục VII: trình bày đầy đủ nội dung áp dụng, kiểm tra tính chính xác, nhất quán và hoàn thiện phần cam kết của chủ thể lập báo cáo.
5. Công bố và thực hiện: đăng tải công khai báo cáo trên trang thông tin điện tử của chủ thể nếu có; phân công trách nhiệm thực hiện và theo dõi các nội dung trong báo cáo.

Chủ thể lập báo cáo chịu trách nhiệm về thông tin, số liệu cung cấp. Điều 5 không quy định mọi báo cáo đều phải được xác minh độc lập. Tuy nhiên, nếu tiêu chí được lựa chọn có yêu cầu kiểm toán hoặc thẩm định độc lập, chủ thể phải thực hiện đúng yêu cầu của tiêu chí đó.

Căn cứ: Điều 5, Phụ lục VI và Phụ lục VII của Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg.

6. Trách nhiệm sau khi được cấp văn bản xác định

Sau khi được cấp văn bản xác định, doanh nghiệp cần phân công đầu mối thực hiện nghĩa vụ thông báo, theo dõi và duy trì sự phù hợp theo Điều 6.

Gợi ý quản lý: Theo dõi ngày cấp văn bản, thời hạn thông báo, ngày gửi và bằng chứng tiếp nhận. Đồng thời, thiết lập cơ chế báo cáo nội bộ khi có thay đổi về công nghệ, quy mô, nguyên liệu hoặc vận hành có thể ảnh hưởng đến việc đáp ứng tiêu chí.

Căn cứ: Điều 6, Phụ lục VIII và Phụ lục IX của Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg.

7. Danh mục tự rà soát trước khi triển khai

Doanh nghiệp có thể sử dụng danh mục dưới đây để kiểm tra mức độ sẵn sàng và phân công công việc. Đây là công cụ hỗ trợ quản lý nội bộ, không thay thế các tiêu chí và biểu mẫu ban hành kèm Quyết định.

Với mỗi nội dung, nên ghi rõ tình trạng hoàn thành, công việc còn thiếu, người phụ trách và thời hạn hoàn thiện.

8. Những câu hỏi thường gặp