SA8000:2026 - Tiêu chuẩn SA8000® về Việc làm thỏa đáng - là tiêu chuẩn quốc tế do Social Accountability International (SAI) ban hành nhằm giúp các tổ chức tôn trọng nhân quyền tại nơi làm việc và tạo ra điều kiện việc làm công bằng, an toàn, có phẩm giá. Phiên bản thứ năm này được công bố ngày 01/01/2026, thay thế SA8000:2014 và tiếp tục dựa trên các văn kiện nền tảng như Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, các công ước cốt lõi của ILO, Công ước Liên hợp quốc về Quyền Trẻ em và các chuẩn mực quốc tế có liên quan.

SA8000:2026 tích hợp rõ hơn khuôn khổ “Bảo vệ, Tôn trọng và Khắc phục” của Nguyên tắc Hướng dẫn Liên hợp quốc về Kinh doanh và Nhân quyền (UNGP) cùng phương pháp thẩm định trách nhiệm của OECD. Thay vì chỉ tập trung vào người lao động do tổ chức trực tiếp tuyển dụng, hệ thống quản lý phải xem xét các tác động bất lợi thực tế và tiềm tàng mà tổ chức gây ra, góp phần gây ra hoặc có liên hệ trực tiếp thông qua toàn bộ hoạt động và các mối quan hệ kinh doanh.

Tiêu chuẩn có thể được áp dụng cho nhiều loại hình tổ chức, ngành nghề và quy mô khác nhau, tùy thuộc phạm vi, điều kiện chứng nhận và các trường hợp loại trừ do SAI/SAAS quy định. SA8000:2026 kết hợp yêu cầu về quản trị, thẩm định nhân quyền và kết quả việc làm thỏa đáng; nhấn mạnh sự tham gia thực chất của ban lãnh đạo, người lao động và các bên liên quan, tính minh bạch, cơ chế khiếu nại, biện pháp khắc phục và cải tiến liên tục.

Cấu trúc và những nội dung trọng tâm của SA8000:2026 gồm:

• Tiêu chí nền tảng F1-F5: Tôn trọng các nguyên tắc của tiêu chuẩn; đáp ứng yêu cầu pháp luật, quy định, thỏa ước lao động tập thể và các cam kết liên quan; áp dụng yêu cầu có lợi nhất cho nhân sự khi có sự khác biệt và quản lý xung đột trong phạm vi pháp luật cho phép.
• Hệ thống quản lý M1-M10: Bao quát cam kết của lãnh đạo; sự tham gia của người lao động và bên liên quan; chính sách; bối cảnh, tác động và rủi ro; mục tiêu và nguồn lực; nhận thức và thực hiện; liêm chính và minh bạch; giám sát và cơ chế khiếu nại; phân tích chiến lược, xem xét và cải tiến liên tục.
• Thẩm định nhân quyền dựa trên rủi ro: Nhận diện, đánh giá và ưu tiên rủi ro theo mức độ nghiêm trọng và khả năng xảy ra; thực hiện biện pháp chấm dứt, phòng ngừa, giảm thiểu, theo dõi, truyền thông và khắc phục phù hợp với mức độ trách nhiệm của tổ chức.
• D1 - Bảo vệ trẻ em và người lao động trẻ: Ngăn ngừa lao động trẻ em, bảo vệ quyền học tập, phát triển, sức khỏe, an toàn và tiếng nói của trẻ em hoặc người lao động trẻ trong các trường hợp được pháp luật cho phép.
• D2 và D3 - Quyền lao động và quan hệ việc làm công bằng: Bảo đảm quyền tự do lập hội, thương lượng tập thể; tuyển dụng, làm việc và chấm dứt hợp đồng tự do, minh bạch, không cưỡng bức, không quấy rối, đe dọa, ngược đãi hoặc trả đũa.
• D4 - Giờ làm việc, tiền lương và phúc lợi thỏa đáng: Quản lý lịch làm việc, nghỉ ngơi, làm thêm giờ, tiền lương, mức sống thỏa đáng, phúc lợi, khấu trừ và các mô hình việc làm thay thế theo yêu cầu pháp luật và tiêu chuẩn.
• D5 và D6 - Không phân biệt đối xử, sức khỏe và an toàn: Bảo đảm cơ hội và đối xử công bằng; nhận diện mối nguy, đánh giá rủi ro, phòng ngừa tai nạn và bệnh nghề nghiệp, chuẩn bị ứng phó khẩn cấp và duy trì môi trường làm việc an toàn, lành mạnh.
• D7 - Quyền riêng tư: Kiểm soát việc thu thập, sử dụng, lưu giữ, chia sẻ và giám sát dữ liệu cá nhân của nhân sự theo cách hợp pháp, cần thiết, minh bạch, an toàn và không phân biệt đối xử.

So với phiên bản 2014, SA8000:2026 chuyển mạnh sang cách tiếp cận dựa trên kết quả, làm rõ trách nhiệm trong chuỗi giá trị và sắp xếp hệ thống quản lý theo trình tự trực quan hơn, tương thích hơn với các khuôn khổ như ISO Annex SL và hướng dẫn thẩm định của OECD. Các nguyên tắc giúp diễn giải mục đích của tiêu chuẩn nhưng không phải là yêu cầu đánh giá độc lập; các tiêu chí mới là căn cứ xác định sự phù hợp.