ISO 14001:2026 là tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý môi trường (Environmental Management System - EMS). Tiêu chuẩn do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế ban hành nhằm quy định các yêu cầu để tổ chức/doanh nghiệp xây dựng, áp dụng, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý môi trường. Mục tiêu cốt lõi của tiêu chuẩn là giúp doanh nghiệp quản lý có hệ thống các khía cạnh môi trường, đáp ứng nghĩa vụ tuân thủ, cải thiện kết quả hoạt động môi trường và đạt được các mục tiêu môi trường đã đặt ra.

ISO 14001 được ban hành lần đầu năm 1996, sau đó được cập nhật qua các phiên bản 2004, 2015 và mới nhất là ISO 14001:2026. Phiên bản 2026 kế thừa nền tảng của ISO 14001:2015 nhưng được làm rõ hơn để phù hợp với các ưu tiên môi trường hiện nay, đặc biệt là biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học, sử dụng hiệu quả tài nguyên, quản lý rủi ro trong chuỗi giá trị, dữ liệu môi trường và kết quả hoạt động có thể đo lường. ISO nhấn mạnh rằng phiên bản 2026 không “thiết kế lại” toàn bộ tiêu chuẩn, mà làm cho tiêu chuẩn rõ ràng hơn, dễ áp dụng hơn và gắn chặt hơn với kết quả thực tế.

ISO 14001:2026 có thể áp dụng cho mọi loại hình tổ chức, không phụ thuộc vào quy mô, lĩnh vực hay địa điểm hoạt động. Doanh nghiệp sản xuất, thương mại, dịch vụ, logistics, xây dựng, cơ sở y tế, giáo dục, khu công nghiệp hoặc các tổ chức công đều có thể áp dụng tiêu chuẩn này để kiểm soát tác động môi trường, cải thiện việc sử dụng tài nguyên, phòng ngừa ô nhiễm và thể hiện trách nhiệm với các bên liên quan.

So với ISO 14001:2015, phiên bản ISO 14001:2026 nhấn mạnh hơn một số nội dung trọng tâm:

• Xem xét đầy đủ hơn các điều kiện môi trường, bao gồm biến đổi khí hậu, tài nguyên, hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
• Nhận diện rõ hơn nhu cầu và mong đợi của các bên quan tâm liên quan đến môi trường, khí hậu, chuỗi cung ứng và minh bạch dữ liệu.
• Quản lý rủi ro và cơ hội môi trường gắn với bối cảnh hoạt động, nghĩa vụ tuân thủ và mục tiêu môi trường.
• Kiểm soát tốt hơn các quá trình thuê ngoài, nhà cung cấp và các hoạt động trong chuỗi giá trị có liên quan đến khía cạnh môi trường.
• Tăng cường theo dõi, đo lường, phân tích và đánh giá kết quả hoạt động môi trường.
• Đưa phát hiện đánh giá, dữ liệu môi trường và kết quả thực hiện vào xem xét của lãnh đạo để ra quyết định cải tiến.

Đối với các doanh nghiệp đã được chứng nhận ISO 14001:2015, việc chuyển đổi sang ISO 14001:2026 không nên dừng ở việc thay đổi tên tiêu chuẩn trên tài liệu. Doanh nghiệp cần rà soát lại bối cảnh, các bên quan tâm, khía cạnh môi trường, nghĩa vụ tuân thủ, rủi ro và cơ hội, mục tiêu môi trường, kiểm soát vận hành, dữ liệu theo dõi và hoạt động xem xét của lãnh đạo. Theo thông tin chuyển đổi hiện nay, các tổ chức đã chứng nhận ISO 14001:2015 thường có khoảng 3 năm để chuyển đổi sang phiên bản mới.